Yeni HMK’nın Getirdikleri - Av.Merve Güven

Vatandaşlarımıza etki edecek en önemli değişiklik ise, artık hukuk mahkemelerinde dava açarken yargılama aşamasında yapılacak tüm masrafların baştan alınmaya başlamasıdır. Yani, eğer bir hukuk mahkemesinde dava açacaksanız harcının dışında her türlü tebligat ücretleri, keşiflik bir dava ise keşif harcı ve bilirkişilerin ücretleri, tanık ücretleri gibi giderleri karşılayacak tutarı davayı açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundasınız. Yeni yasaya göre baştan yatırılan bu gider avansının yargılama aşamasında yeterli olmadığının anlaşılması halinde ise mahkeme eksikliğin tamamlattırılması için davacı tarafa 2 haftalık kesin süre vermektedir. Verilen bu kesin süre içerisinde eksik kalan gider avansının yatırılmaması halinde ise açmış olduğunuz dava usulden reddedilecektir.  

                        Bununla birlikte yeni Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile 1 Ekimden itibaren açılan davalarda artık delillerinizi davayı açarken sunmanız gerekmektedir. Delillerinizi hem dava dilekçenizde açıkça belirtmeniz hem de dava dilekçenize ekleyerek dava açılırken mahkemeye vermeniz gerekmektedir. Şayet elinizde olmayan ve herhangi bir kurumdan getirtilmesi gereken bir deliliniz, belge ve dosyalarınız varsa, bunları da açıkça dava dilekçenizde belirtmeniz ve bu delillerin ilgili yerlerden getirtilmesini talep etmeniz gerekmektedir. Yasadaki yeni düzenleme ile artık mahkeme sizin başvurmadığınız ve talep etmediğiniz delilleri kendiliğinden araştırmamaktadır.   

            Yeni yasa ile getirilen düzenleme ile yargılama usulü de değişmiş bulunmaktadır. Şöyle ki,  artık açacağınız davalarda hemen duruşma günü verilmemektedir. Dava dilekçeniz önce davalı tarafa tebliğ edilmekte, davalı taraf ise 2 hafta içerisinde cevap dilekçesi hazırlayıp sunmalıdır. Burada da önemli olan husus, davalının da cevap dilekçesinde savunmanın dayanağı olan her bir hususun hangi deliller ile ispat edileceğini ve varsa ilk itirazlarını açıkça belirtmesi gerekmektedir. Akabinde cevap dilekçesi davacı olarak size tebliğ edilmekte, siz de isterseniz tekrar cevap dilekçesine karşı cevap dilekçesi sunabilmektesiniz. Sizin sunduğunuz ikinci dilekçeye karşı davalı tarafın ikinci cevap dilekçesi sunma hakkı olmaktadır. Ancak burada da bilinmesi gereken husus, kanunda belirtilen sürenin geçmesinden sonra artık delil sunma hakkınızın ortadan kalkacak olmasıdır. Yani delillerinizi dava dilekçesi veya cevap dilekçesinde belirtmediğiniz takdirde sonradan delil gösteremeyeceksiniz. Ancak kanuna göre bir delilin sonradan ileri sürülmesi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa yada delilin süresinde ileri sürülememesi tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa, mahkeme o delilin sonradan gösterilmesine izin verebilmektedir.

            Dilekçelerin karşılıklı olarak iki tarafa da gönderilmesi aşaması bittikten sonra mahkeme ön inceleme duruşması yapmaktadır. Ön incelemede duruşmasında mahkeme dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gerekli işlemleri yapar, tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı hususları tespit eder ve tarafları anlaşmaya davet eder. Daha sonra mahkeme tarafları tahkikat için duruşmaya davet eder. Şayet taraf duruşma gününde geçerli bir özrü olmaksızın hazır bulunmazsa, o halde yokluğunda yapılan işleme itiraz edemeyecektir. Bu aşamada tarafların ileri sürdüğü deliller toplanır. Tanık varsa tanıkların dinlenilmesine karar verir, keşif yapılacaksa keşif kararı verir, bilirkişi incelemesi yapılacaksa da o yönde karar verir ve toplanan deliller neticesinde talebin kabulüne yada reddine karar verir.

            Hukuk mahkemelerinde uygulanacak olan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile getirilen düzenlemelerle genel olarak tüm masrafların dava açılırken alınacak olması ve yargılama sürecinin değişmesi ile davaların kısa sürede bitirilmesi hedeflenmektedir. Zira yargılama masraflarının zamanında yatırılmamış olması ve tarafların mazeret göstererek duruşmaya gelmemesi ile ertelenen duruşmaların önünün kapatılması ve bu gibi nedenlerden dolayı uzayan davaların sonuçlandırılması amaçlanmaktadır. Ancak delillerin hepsinin baştan sunulacak olması, sonradan delil gösterilemeyecek olması ve mahkemenin kendiliğinden araştırma yapmayacak olması vatandaşın bizzat takip edeceği davalarda sıkıntı yaratabilecek ve vatandaş esasında haklı iken delillerini tam olarak toplayamamasından veya zamanında tüm delillerini mahkemeye sunamamasından dolayı haksız konuma düşme ihtimali bulunabilecektir. Bu nedenle gerek davacı gerek ise davalı olarak bizzat davalarını takip eden vatandaşlarımızın haklı iken haksız duruma düşmemeleri için artık çok daha dikkatli olması gerekmektedir.

            Tüm okuyucularımıza sağlıklı, mutlu ve huzurlu bir yıl diliyorum.