Artvin'de Futbol

19. yüzyıl sonlarında Türk toplumunda oynanmaya başlanan futbol, o günlerden buyana ilgi odağı olan ve her zaman gündemde kalan bir spor dalıdır. İlk Türk futbolcusu Fuat Hüsnü Kayacan’dan bu güne kadar ülkemizde binlerce futbolcu; 1905 yılında kurulan ilk Türk futbol kulübünden sonra da yüzlerce futbol takımı Türkiye spor tarihinde yerini aldı. Artvin’de ise futbol 1930’lu yılların başlarında yaşam içindeki yerini yavaş yavaş almaya başladı.

Biz bu sayımızda Artvin’de futbolun geçmişini kısaca siz değerli okuyucularımıza hatırlatmak istedik. Burada amacımız Artvin spor tarihini veya futbol geçmişini tamamıyla masaya yatırmak veya yazmak değildir. Amacımız, Artvin’de bu spora emeği geçenleri elimizden geldiğince anmak ve futbolun ilimizdeki bugünkü durumuna dikkat çekmektir.

Bu anlamda ilimizde futbola emeği geçmiş, yıllarca hakemlik ve gözlemcilik yapmış Erol Çağal ve yine hem futbolcu olarak, hem de hakem olarak Artvin’de renkli bir sima olmuş Ahmet Kınalı ile bir söyleşi yaptık.

Sn Çağal Artvin’de spor ve futbol deyince bize neler söylersiniz?

Erol ÇAĞAL: 1935 yılında ilimizde Halkevi kurulunca; Futbol, Voleybol, Güreş, Bilardo, Halk Oyunları ve Kayak’ tan oluşan 6 adet spor dalının bulunduğunu bu spor dallarına gönül verenlerin bizzat kendilerinden duymuşuzdur. Bugün kapalı otoparkın bulunduğu yerde uzun yıllar top koşturulmuş, amatör de olsa çok güzel futbol maçları oynanmıştır.

Halkevi Salonunda yapılan güreş müsabakaları, adeta eski şanlı pehlivanların ruhlarını şenlendirircesine coşkulu bir kalabalıkla, çok zevkli geçerdi. Diğer taraftan Halkevi'nin dışında yapılan Voleybol turnuvaları da hakikaten seyredilmeye değer müsabakalardı.  Bunun yanında Halkevi’nde bir de bilardo salonu vardı. Halkoyunlarımızda Halkevi’nin temsil salonunda çalışmalarını yürütürdü.  Ayrıca Korolta (Şentepe) mevkiinden, Fıstıklı Köyü Köprüsüne kadar olan bölgenin kayak yapan insanlarla dolup taştığını söylesem, belki de kayak sporunun Artvin’e sadece birkaç senedir, Mersivan'la tanıtıldığını zanneden pek çok kişi inanmayacaktır.  Ama bu spor dalı da bir zamanlar Artvin’de yapılırdı.

Sn Çağal, Artvin’de ilk futbol kulübü ne zaman kuruldu?

Erol ÇAĞAL: Artvin'de ilk amatör futbol takımı 1939 yılında oluşturulmuştur. “Artvin Gençlik Takımının” yukarıdaki fotoğrafına dikkatle bakarsanız, futbolcuların bakışlarından ve duruşlarından, Artvinlilerin her zaman ve her zeminde methedilen o sıcakkanlı, samimi ve dostane özelliklerini görürsünüz.

1950'li yıllara gelindiğinde ilimizde "Artvin Gençlik, Hopa, Borçka ve 211. Hudut Alayı Spor Takımlarının olduğunu görüyoruz. O zaman maçlar tek hakemle yönetilirdi. Bu maçları yöneten tek hakem ise Emniyet Teşkilatından bir komiserdi. 1955'te yapılan futbol müsabakalarında Artvin Gençlik Spor takımı İl birincisi olmuş, Türkiye çapında yapılan maçlarda ise ikincilik elde etmişti.

AMATÖR FUTBOL TAKIMI VE ARTVİN GENÇLİK KULÜBÜ (1955-1960)

Tanıyabildiğimiz isimler: (Ön sırada yere uzananlar) 1. Muammer ?, 2. Adnan ?, 3. Süleyman VARAN. Muammer'in kolunu sıkandan başlayarak soldan sağa doğru: 1. Davut YILDIRIM, 2. Rasim GÜRBÜZ, 3. Doğan ?, 4. Muammer Çavuş, 5. Çetin BEKEN 6. Bilge VARAN (Kız çocuğunun arkasındaki), 7. Cemal EREN, 8. İlker ERGİN, 9. İsmet GENÇAY,10. Ali Rıza GÜRBÜZ (Ayaktaki). Arka taraftakiler: Muzaffer ?, Vehbi ?, Eczacı Halit GÜLENÇ, Dr. Ömer ÖZGÜN, Erol KOKSAL, Rıfat ?, Muzaffer BAŞAR, Destan KOÇAK, Sabahattin KELEŞ, Refik KORUOĞLU, Süleyman ? Ve diğerleri...

Yukarıdaki resim il birincisi olan takımdan bize intikal eden anlamlı bir hatıradır.  İlimizde yapılan bütün maçlara dedem (İl Müftüsü) Mehmet Remzi ÇAĞAL’da seyirci sıfatıyla iştirak etmeye gayret eder ve tüm katılımcılarla birlikte futbolcularımızı onure ederdi. Ayrıca maçlardan sonra iyi oynayanları tebrik etmesinin  yanı sıra bazılarının da kulağını çekerdi. Maç esnasında Balcıoğlu Camii'nde ezan okununca maçın durdurulması ve ezanın bitimiyle maça davam edilmesi bir gelenek haline getirilmişti. Bu güzel âdeti yerleştiren rahmetli dedem kadar, buna saygı gösteren özellikle oyuncuların ve seyircilerin davranışı takdire şayan bir husustur.

Artvin’de futbola olan ilgi hangi yıllardan sonra artmıştır?

Erol ÇAĞAL: 1957 yılıyla birlikte futbola olan ilgi daha da artmıştır.  Yeni yerli takımların da boy göstermesiyle, en popülerleri olan “Artvin Gençlik, Artvin 7 Mart, Çoruh, Borçka, Hopa ve Arhavi Spor kulüpleri” arasındaki maçların yoğunluğunun da etkisiyle, ilimizde ilk olarak o yıl “Hakem Kursu” açılmıştır.

Kaç yılında il temsilcisi oldunuz? O yıllardan sonra neler oldu?

Erol ÇAĞAL: 1979 yılında Artvin Futbol İl Temsilciliği tarafıma tevdi edilince, Hakem Komitesi Başkanlığı gibi onurlu bir payeyi de gösterilen teveccühler karşısında üstlenmek zorunda kaldım. O zamanki hakemlerimiz; Öner GÜRSES, Turan SOYSAL ve Erdinç İNAL’dı. Hâli hazırdaki İskebe ve Hopa Stadları o zamanlar inşaat halindeydi. Bununla birlikte Borçka, Kemalpaşa, Ardanuç, Yusufeli, Murgul ve Damar statlarının da devreye girmesiyle takım adedi Artvin'de 22'ye çıktı.

Bu takımlar şunlardır:

1)       İl Merkezinde bulunanlar: 1- Artvin Gençlik, 2- Artvin 7 Mart, 3- Çoruh, 4- PTT, 5- Polis, 6- Köy Hizmetleri, 7- Çayağzı, 8- Orman Spor.

2)       İlçelerdeki takımlar: 1- Borçka, 2- Borçka Esnaf, 3- Hudut (Maradit), 4- Murgul, 5- Murgul Damar, 6- Hopa, 7- Çamlı, 8- Kemalpaşa, 9- Ardanuç, 10- Şavşat, 11-Yusufeli, 12- Ersis, 13- Arhavi, 14- Arhavi Kale Spor.

Daha sonraları ki yıllarda Artvin Hopa Spor 2. ligde, Artvin 7 Mart Spor da 3. ligde top koşturmaya başladı. Bir ara Hopa Spor 2. ligden 3. lige düşerken, Artvin Köy Hizmetleri de 3. ligden amatör kümeye düşmüştü. Ama Murgul Spor'un 3. lige çıkması ise yüreklere biraz su serpmişti. Diğer taraftan maçlar sürüp giderken takım adedi de ne yazık ki 15'e düşmüştü. Hakemlerimizin klasmana çıkmalarıyla ilimiz spor camiası daha da canlanmıştı. İlk klasmana çıkan hakemlerimiz Ahmet KINALI ile Yavuz ŞAHİN'di. Açılan kurslardaki hakem ve gözlemci sayısı da 35 kişiye ulaşmıştı. Bilahare Hakemler ve Gözlemciler Derneği de kurulmuştu. Derneğin ilk başkanlığına Mustafa KONGUR getirildi.

Ben 25 yıl bilfiil gönüllü olarak hizmet verdiğim Futbol Hakem Komitesi Başkanlığını 60 yaşını doldurunca noktaladım. Esasen Orman Ürünleri Lif Levha Fabrikası Müdürlüğümde görevli olmama rağmen, spora olan hizmetimi her zaman seve seve yaptım. Artvin vilayetindeki takımları, hakemleri ve gözlemcileri diğer vilayetlere tanıtma şerefine erdim.

Sizce futbolun bugün ilimizde tekrar canlanması için ne yapılmalı?

Erol ÇAĞAL: Eskiden imkânlar el verdiği ölçüde de olsa, futbolla ilgili her şeyin Beden Terbiyesi'nin sorumluluğu ve teşviki altında bulunması nedeniyle pek çok başarıya imza atılmıştır. Futbolun eski coşkulu dönemlerini yeniden yaşayabilmesi için eskiden olduğu gibi amatör takımların yine Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü'ne bağlı olarak faaliyette bulunmaları lazımdır. Ülkemizdeki özelleştirme furyası maalesef futbolu da olumsuz yönde etkilemiş ve futbolcu yetiştirmek çok zor bir hale gelmiştir.

Yegâne arzumuz Artvin'de futbolun tekrar canlandırılması olup, bunda yeni yetişen nesillerin geleceğe emin adımlarla ve sağlıklı bir şekilde yürümeleri için azami gayret sarf edilmelidir. Yetenekli gençlerimiz çoktur, fakat ne yazık ki onların yeteneğini keşfetmekten öte, geliştirecek olan platform faal değildir.

Çocuklarımızın hak ettiği ilgiyi ve desteği en kısa zamanda görmesi, ben Artvinliyim diyen ve bundan her zaman gurur duyan tüm Artvinlilerin biricik arzu ve hedefi olmalıdır. İlgililerden, yetkililerden tek isteğim genç kuşağa sahip çıkılmasıdır.

---

Artvin’de Futbol-Ahmet Kınalı Röportajı

Sn Kınalı, Artvin futbolu hakkında siz neler söylersiniz?

Ahmet KINALI:  Artvin’de Futbolun geçmişini Erol Bey kısaca özetledi. 1930’lu yıllarda futbol topunun bile bulunamadığı dönemlerde bile başta Vehbi Yıldırım ve arkadaşlarının oynadığı bir futbol takımının olduğunu biliyoruz. Ayrıca yöredeki büyüklerimize sorduğumuzda şuan ki Kapalı Spor Salonu’nun olduğu mevkideki alanda ki “bu alanın neredeyse “C” şeklinde olduğu yani bir kalenin diğer kaleyi görmediği bir alanda Artvin’de futbol ve futbol takımı varmış.

Şöyle bir hafızanızı yokladığınızda hangi isimler aklınıza geliyor?

Ahmet KINALI: Özellikle 1970’li yıllara kadar Ali Rıza Gürbüz, Fikret Özer, Zeki Soysal, Vehbi Yıldırım gibi Artvinli isimler bu işin lokomotifi olmuşlardır.  Yine Bu dönemlere damgasını vuran Mehmet- Turan Soysal, Turan Kaya (Lefter Turan), Bekir Koçer, İsmet Koçak, Arif Aymen, Selahattin Özçelik, Cevdet Çorbacıoğlu, Şinasi Özay, Yalçın Yılmaz (Pumpul Yalçın), Erkan Çiftçi (Kaleci), Mustafa Durmuş, Galatasaray’ın kalecisi ve Milli Kaleci Eser Özaltındere, Cemal Erdem, Ali Mavi, Erdal Eldemir, Enver Er, Mehmet Özaydın( Sonra antrenör olmuştur), Engin Ali Efendioğlu ( Nano Engin), eski Beşiktaşlı Şenol- Birol gibi isimler, Artvin Futboluna isimleriyle damgasını vurmuş kişilerdir.

Ayrıca bu isimlerin futbol oynadığı son dönemlerde, 7 Mart Spor’un birde A.B.C. diye altyapı takımları vardı ki, A takımı, şimdiki Trabzon Spor o zaman ki Trabzon İdman Ocağı ile Artvin Şehir Stadında futbol oynamış ve başa baş mücadele göstermiştir.

Siz hakemlikte yaptınız. Hakemlik deyince Artvin’de ilk aklınıza hangi isimler geliyor?

Ahmet KINALI: O dönemin futbol hakemlerinden, Erdem Işık, Hüseyin Çağal, Yılmaz Bekçi, Kadir Halvaşi, Mehmet Çelik (Papaz), Aycan Özdemir, Ömer Gürsu gibi isimler hakem olarak Artvin futboluna hizmet etmişlerdir. 1970’li yıllarda o zaman Artvin’de görev yapan şuan ismini hatırlayamadığım Veteriner Müdürü,  GS’lı Eserlerin ve Mehmet Özaydın’ların yetişmesine büyük katkı sağlamış ve Artvin’in Trabzon İdman Ocağı gibi takımlara kafa tutar hale gelmesinde büyük emekler sarf etmiştir. Yine o zamanlar, malzeme tedariki ve tamiri konusunda ise adeta takımın yarısı gibi çalışan ve emek veren Aydın Cebeci’yi de unutmamalıyız.

Stadın İskebe mevkiine alınmasından sonra neler oldu?

Ahmet KINALI: İlçeler arası rekabetin artması ve stadın İskebe mevkiine taşınması ile müsabakalar Hopa’da, Murgul’da da yapılmaya başlandı. Artvin’de Kapalı Spor Salonu’nun yapımından sonra yarım sahada yapılan antrenmanlarla maçlara gidilmeye başlandı. O zaman ki Çoruh Spor’un yöneticileri Orhan Mutlu, Dursun Yıldız (Çeşit), takımın ağabeyi, kaptanı ve en hızlısı Şinasi Özay, Çoruh Sporu sürükleyen isimlerdi. 7 Mart Spor’u ise Mehmet Özaydın ve Zeki Koçer’ler götürürlerdi.

O dönemlerde futbol sahasının İskebe mevkiine alınması Artvin futboluna da menfi yönde tesir etmiştir. Maçlara yarım sahada hazırlanmak zorunda kalan takımlar, yeterli performans gösterememiş ve futbolun gelişmesi sağlanamamıştır.

3.ligin kurulması ile Artvin futbolunda neler değişti?

Ahmet KINALI: 1984 yılında 3. ligin kurulması ve Artvin Spor’un da burada yer alması ile futbol’da yeni bir dönem başladı. Artvin’in ilk profesyonel takımına futbolcu veren isim de yine o dönem Mehmet Özaydın olmuştur. İlk Artvin Spor kadrosunda akılda kalan kişilerden şu isimleri sayabiliriz; Mümtaz Delikanlı, Özer Sevim, Yılmaz Özemre, Baki Akalın, Burhanettin Yener, Süleyman Akın, Cahit Yılmaz gibi isimleri sayabiliriz. Tabi o dönemde bende saydığım arkadaşlarla futbol oynuyordum. O dönem de Antrenör olarak hizmet veren Süleyman Yurttaş, Tayfun Varan, Mehmet Özaydın, Engin Ali Efendioğlu gibi isimleri sayabiliriz. Daha sonra ki yıllarda Antrenörler başta olmak üzere, Rize’den 14 futbolcu ve Trabzon’dan 16 futbolcunun transfer edilmesi ve alt yapı çalışmalarının gerilemesi ile futbol daha da geriledi. 90’lı yıllarda elde kalan yarım sahanında katlı otopark olarak faaliyete geçmesi ile antreman sahası ve maç sahası eksiklikleri Artvin futbolunun daha da gerilemesine vesile olmuştur.

Son yıllarda Küçük Sanayi Sitesi bölgesinde yapılan antreman sahası da daha sonra farklı amaçla birilerine verilince, Artvin futbolunun gerilemesi durdurulamaz hale gelmiştir. Bugün hala daha standat bir antreman sahası ve futbol sahası bulunmayan Artvin’in, futbol da başarıyı yakalaması sporcu yetiştirmesi ve bu alanda gelişme kaydetmesini beklemek hayal ötesi bir durum olarak Artvin’in spor yaşamının içindeki yerini almıştır.

Bu anlamda futbol’un gelişmesi için standart futbol antreman ve müsabaka alanları yapılmalı ve Artvin geçliğinin bu manada önü açılmalıdır. Artvin gençliği, yetenekli ve kabiliyetlidir, spora yatkındır ve centilmendir. Gençliğin bu yönde faaliyet göstermesi için her platformda mücadele edilmeli ve yetenekli gençlerimizin önü açılmalıdır.   

RÖPORTAJ İLE İLGİLİ FOTO GALERİ'YE ULAŞMAK İÇİN TIKLAYIN...